Habagat

Ni John Iremil Teodoro

ILANG araw nang walang pasok kami sa De La Salle University dahil ulan nang ulan dala ng habagat na hinihila ni Bagyo Crising. Noong Sabado pa nakalabas ang bagyo sa Philippine Area of Responsibility (PAR) pero malakas pa rin ang habagat. Kahapon at ngayon idineklara na ring walang pasok. Habang sinusulat ko ang sanaysay na ito, tumila konti ang ulan pero madilim pa rin ang kalangitan. May konting baha na rin sa Taft Avenue na nasa harap ng condominium building na tinitirhan ko na nasa tabi lang ng aming unibersidad.

Noong nakaraang linggo, habang nasa Antique ako ay ulan na rin nang ulan. Umuwi kasi ako para magbigay ng lektura sa book launching ng Lemlunay: Paggunita sa Gunita (NCCA, 2023) ni Sir Rio Alma sa Old Capitol Building ng Antique sa bayan namin sa San Jose de Buenavista. Sa hapon ng paglulunsad at ng aking lektura noong nakaraang Miyerkoles, Hulyo 16, wala nang tigil ang ulan. Takipsilim na nang matapos ang programa at nagbiyahe pa sina Sir Rio at ang mga taga-NCCA pa-Iloilo dahil hatinggabi ang flight nila pabalik ng Manila. Kayâ medyo nag-alala ako dahil walang tigil ang ulan. Buti na lang maayos na ang kalsada sa kabundukan ng Hamtic at San Joaquin na madadaanan papuntang Iloilo Airport. Kami ng partner kong si Jay ay agad na umuwi ng bahay at pinag-uusapan namin kung matutuloy pa kaya ang flight ko pabalik ng Manila sa susunod na araw mula sa Evelio B. Javier Airport. Ang inaalala ko kasi, ang isang F2F na forum ng Department of Literature at ng Bienvenido N. Santos Creative Writing Center sa darating na Sabado at ako ang nakatokang mag-opening remarks.

Awa ng Diyos natuloy ang flight ko kinabukasan kahit na tuloy-tuloy pa rin ang ulan. Hindi naman kasi malakas ang hangin. Maulan lang talaga. Matiwasay naman akong nakabalik dito sa Manila noong Huwebes. Pero iyon nga, Biyernes pa lang award-winning na ang ulan. Sabado, cancelled na ang mga klase at ang forum kung saan mag-o-opening remarks ako. Pero may itinuloy pa rin kaming final thesis defense ng isang Master of Arts in Language and Literature student namin dahil kung i-postpone pa ito, mahirap nang hanapan pa ng petsa dahil may mga defense na rin sa mga susunod na dalawang Sabado.

Noong bata ako ang pagkakaintindi ko sa habagat ay malakas na hangin galing sa dagat, lalo na’t nagtutugma ang habagat at dagat. Ang baryo kasi naming Maybato ay nasa kanlurang Panay at nakaharap sa Sulu Sea. Naririnig ko palagi sa mga kamag-anak naming mangingisda na nasa unahan lang ng dagat na ito ang isla ng Cuyo na sakop ng Palawan. Hindi ko pa naiimadyin noon na kapag nasa Iloilo ka, nanggagaling sa kabundukan ang habagat. Sa Antique naman kasi, ang hangin na nanggagaling sa kabundukan ay ang amihan.

Nang mag-aral na ako at magtrabaho rito sa Metro Manila ay nag-iba na ang paningin ko sa habagat. Hangin ito na tagadala ng malalakas na ulan at matinding pagbaha. Ngayon alam ko na rin ang tawag nito sa Ingles—southwest monsoon. Hangin itong dumadating upang tapusin ang tag-init na dala ng mainit na hanging umiihip mula sa Dagat Pacifico. Mula Marso hanggang Abril ang tag-init at kay sarap sa pakiramdam ang paglakas ng hanging habagat lalo na ang unang mga pag-ulan sa katapusan ng Abril at sa pag-umpisa ng Mayo. Ang problema, sunod-sunod na rin ang pagpasok ng mga bagyo mula sa Pacifico sa mga buwan ng Hunyo at Hulyo hanggang Nobyembre o Disyembre na humahatak sa habagat at nagiging award-winning ang mga pag-ulan at pagbaha kagaya ng nararanasan ngayon ng Metro Manila at mga karatig-lalawigan.

Noong nakaraang linggo award-winning na ang mga pagbaha sa Kabisayaan. Bongga ang mga baha sa Cebu. Binaha rin ang northern Antique lalo na ang bayan ng Sebaste. May mga pagbaha rin sa Negros at sa Palawan. Pati sa Isabela at Ilocos sa northern Luzon. Karamihan ng mga binahang lugar ay nasa western portion ng Fiipinas dahil ang mga ito ang unang tinatamaan ng habagat.

Kapag ganito, walang pasok at mag-isa ako rito sa condo, hinahawi ko ang kortina ng nag-iisang bintana ng kuwarto ko. Gusto ko kasing makita ang ulan. Hindi ko kasi naririnig masyado. Sa bahay namin sa Pasig mas feel na feel ko ang ulan dahil nakikita ko ito at naririnig na bumabagsak sa bubong. Dito sa condo nasa ika-18 palapag ako at may isang dosenang palapag pa bago ang bubong. Kayâ hindi ko talaga naririnig ang ulan. Ilang beses na ngang nangyari sa akin, nagugulat ako na pagbaba ko at makita ang kalsada, umuulan pala o may baha na.

Mas gusto ko nasa bahay namin ako sa Maybato kapag ganitong umuulan. Masarap maupo sa terrace namin doon at panoorin ang ulan. Lalo na kung hindi mahangin at hindi umaanggi. Masarap maupo roon at panoorin ang mga patak ng ulan sa kalsada. Kapag umuulan, lalo ring nagiging luntian ang mga dahon ng punongkahoy at mga halaman sa paligid.

Sabi ng Pagasa sa balita, may dalawang low pressure area sa loob ng PAR sa Dagat Pacifico. Halos sigurado na magsasanib ang dalawang ito para maging bagyo. Mahinang bagyo lang naman daw at hindi magla-land fall. Ang problema, lalo nitong palalakasin ang hanging habagat at mukhang ilang araw pa talaga ang mga pag-ulang ito. Mukhang kailangan na talaga ng Oratio Imperata.

***

Si John Iremil Teodoro na taga-San Jose de Buenavista, Antique ay full professor sa Departamento ng Literatura ng De La Salle University sa Manila kung saan siya rin ang direktor ng Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Dati siyang Sekretaryo Heneral ng Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Tinanggap niya ang S.E.A. WRITE Award mula sa Kaharian ng Thailand noong 2019.