BAHANDING BILIDHON: Tumandok, Du-og kag mga Sinulatan

Ni Dante Villanueva Aguilar
Ang fort San Pedro ang mahipos nga saksi sang akon mapangahas nga kabataan. Sadtong buhi pa ang akon amay pagkatapos namon simba kon Domingo deretso na kami sa port agod maglangoy. Natunga sa duha ka sea wall ang port. Ang una para sa mga kabataan kaangay ko kay mababaw lang ang tubig kag ang sa pihak madalom kay didto masami nagadungka ang mga sakayan halin sa isla sang Guimaras.
Dira nga bahin ginadumogan sang mga hangkilan maglangoy. Nahisa gid ako magtulok sa mga nagalangoy kay daw sa mga kataw nga salum kag butwa. Samtang ako iya naga utaw-utaw lang sa kilid bangod indi ako kabalo maglangoy. Apang dala siguro sang kabataan indi ko gid malikawan nga mangin mapangahas. Ang anay sea wall may apat ka mga hagdanan nga sementado. Ang una nga hagdan yara sa hunasan kag ang mga masunod pakadto na sa madalom nga parte.
Sang nakakita kahigayunan, gintilawan ko magtabok sa ikaduha nga hagdan nga bato. Kay bangod indi ko matungkad ang tubig nagsarurot ako paidalom. Gindakop ako sang kakulba bangod may mabaskog nga sulog nga nagabutong sa akon paidalom. Sa tuyo nga mabuhi pa nagpangunyapit ako sa nagalangoy kag nagpangayo bulig kay daw malumos ako. Didto kag ginbutong niya ako pakadto sa hagdan.
Ang sadtong hitabo naghatag sa akon madamu nga leksyon. Una, ang kabuhi may kabilinggan gani nagakadapat ini nga halongan. Ikaduha, ang kabuhi kaangay sang dagat. Kon matinong, ini buot silingon madalom kag delikado. Apang kon magahod, ini manabaw lamang.
Madugay nga tinion ang nagligad bag-o ako nakahibalo maglangoy kag didto pa sa manila sa swimming pool sang condo nga akon ginadayunan.
May kalipay ako nga nabatyagan sa akon pagbalik sa Iloilo. Apang ang akon kakunyag nabayluhan sang kasubo bangod ang anay port nga ginalanguyan namon karon napabay-an na. Indi na ini kaangay sadto nga matinlo kag matin-aw sa diin makita mo ang nagkanarisari nga mga isda nga upod mo sa paglangoy.
Ang mga kalampay kag kuray ara lang sa kilid, kag sa baybayon. Karon ang makita mo na lamang nagasilinamo nga mga basura kag higko sang sapat kag tawo. Naguba na ang mga hagdanan nga bato kag ilisipon na lamang ang mga nagapaligo. Ang tubig malubog na kag may dala nga mabaho nga dapya ang hangin

Nagapati ako nga mahimo man magkaupod nga magkabuhi ang tawo kag ang Inang Kalikasan. Ini paagi sa pagtahod sang pagkaluntad sang tagsa-tagsa. Kon tipigan, palanggaon kag hatagan sing nagakaigo nga pagtamod sang tawo ang mga dunang manggad, ang balos sini ang tawo man gihapon ang makapulos sang bugay ni Inang Kalikasan.
Sugoran naton ang mga tikang nga matinluan ang baybayon. Ang dumilian kag ipahanumdom nga likawan ang paghaboy sang mga basura sa baybayon indi isa ka mandu. Ini dapat nga mangin katungdanan sang tagsa-tagsa. Paagi sini nagalaum ako nga liwat nga magabalik ang mga nagpalayo nga mga isda sa baybayon. Kon san-o, ukon paano nakadepende ini sa tagsa sa aton kon paano naton umpisahan ining dungganon nga hilikuton.
Comments (0)
LEAVE A REPLY
No comments yet
Be the first to share your thoughts!
Related Articles

PAGHANDURAW SA KASAYSAYAN: FORT SAN PEDRO, Iloilo
FORT SAN PEDRO, Iloilo Ginatawag man nga Fuerza de Nuestra Señora del Rosario, isa ka maragtason nga kuta sang militar nga gintukod sadtong 1600 agod pangapinan ang rehiyon sa mga mananakop. Ang pagpasad sini halin sa kasugoan ni Gobernador Heneral Pedro Bravo de Acuna. Ang tion sang pagtukod ginbanta nga natabo sa tunga sang mga

KILALAHON NATON ANG TUMANDOK NGA MANUNULAT KAG ANG IYA MGA SINULATAN; RET. AMB. LEO TITO L. AUSAN JR.
RET. AMB. LEO TITO L. AUSAN JR. Mamalaybay kag Manunolat sa pulong Hiligaynon kag Ingles Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary (AEP) ukon Amba Leo, sa malip-ot nga pagkilala sa iya, isa ka Centralian. Nagtapos sa Central Philippine University sang Bachelor of Arts Major in Political Science, Minor in English, cum laude, sadtong tuig 1983. Nagpadayon sang

Pulong Hiligaynon para sa Tanan
Kon ang tinaga may tatlo ka O ukon U nga tunog, kag ang katapusan nga duha nagaipingay, ang nahauna kag ikaduha dapat U kag ang katapusan O. (If the word has three o or U sound and the last two are side by side, the first and second shall be U and the last shall
