Ang Nadëmdëman Ko Nahanëngëd sa EDSA Revolution

By John Iremil Teodoro

WARA kami it klase rëgya sa De La Salle University sa adlaw kang ika-40 nga anibersaryo kang EDSA People Power Revolution sa Pebrero 25, 2026. Duro man nga mga unibersidad kag kolehiyo ang nagdeklarar nga wara it klase agëd dëmdëmën ang wara it kinagamo nga pagribok kontra sa diktadurya ni Marcos Sr.

Wara abi dya gin-abay ni Bongbong Marcos sa mga holiday kadya nga tuig. Kunsabagay, indi mo man gid tana mabasol hay alangan man nga iselebrar na ang pagpalayas kananda kato sa Malacañang. Ang karadlawan kag kairinit lang, Marcos liwan ang nagapungko kadya bilang president kang Filipinas kag junior pa kang napukan nga diktador.

Duro ang nagapamangkot kon andët nag-amo kadya. Kang nagligad nga eleksiyon kang 2022, nagalibëg gid ang ulo ko kon andët duro ako nga mga kilala nga maka-Evelio Javier kauna nga nagapangampaya rën kag nagboto kay Bongbong Marcos. Daw indi gid daad puwede nga love mo si Beloy pero pro-Marcos ikaw. Martir kabay si Beloy kang madëlëm nga rehimen ni Marcos Jr.

Graduating ako sa Grade 6 sa Saint Anthony’s College Grade School nga ginapadalagan kang mga Assumption Sister kang mag-EDSA Revolution. Manug-uli si Tatay halin sa biyahe na abrod bilang kapitan kang barko. Siguro mga darwa ka tuig ukon mas lawig pa tana nga nagasakay. Excited si Nanay kag gusto na mag-abat kami tanan sa Manila. Gamay pa ang mga libayën ko nga sanday Sunshine kag Mimi kato. Si Gary nga nagasunod kanakën bata pa man. Kang maglisensiya si Nanay sa mga madre nga ma-absent kami nga apat ka pira ka adlaw, siguro mga darwa ka semana, hay maabat kami kay Tatay sa Manila, wara tana taken ginpasugtan hay graduating ako.

Abaw naghibi gid ako samtang ginasëlëng nga naga-take off ang eroplano sa airport sa Mandurriao, Iloilo nga ginasakyan nanday Nanay kag mga libayën ko pa-Manila. Gusto ko man daad magpa-Manila! Rugto tanda nag-istar sa Pasay sa balay kang amigo ni Tatay nga kapitan man sa barko.

Nakaabot lang si Tatay sa Manila kang mag-EDSA Revolution. Indi sanda makauli sa Antique hay apektado rën ang mga biyahe. Sa Antique nagapamati kami kang balita sa Bombo Radyo Iloilo. Nagagirinamo rën kuno sa Manila. Si Tita Nening nga nagaisarahanën nga bugto ni Tatay, kag ang mga lolo kag lola ko ginanerbiyos rën hay basi kon ano ang matabo kanday Nanay kag Tatay, kag sa mga bugto ko sa Manila.

Si Lola Flora, ang tiya nanday Tatay nga laon nga amo ang matriarch kang pamilya, ginasugo ako nga magpabanwa para mag-long distance call sa RCPI. Mayad hay wara man mautod ang mga linya kang telepono sa Manila samtang may kinagamo sa EDSA. Wara pa batia ang cellphone kato kag kon gusto mo manawag sa Manila, mapila ikaw sa RCPI para mag-long distance call. Tëngëd duro ang mga taga-Antique nga rugto nagaobra ukon nakaeskuwela sa Manila, labëg ang pila kang mga kapamilya nanda nga gusto maman-an ang andang sitwasyon. Indi magnaba sa darwa ka oras ang pila ko. Maistorya ko kang sara ukon darwa ka minuto si Nanay kag ginahambal na nga okay sanda sa Pasay. Daw piyesta gani kuno ay wara it klase kag obra.

Pag-uli ko sa balay sa Maybato, mareport ako sa mga mal-am. Hambalan ko sanda nga okey man to sanda sa Manila. Pero kon may balita gani kang kinagamo sa Manila sa Bombo Radyo, dayon ako suguon ni Lola Flora nga magpabanwa liwan para kamustahën kanday Nanay.  Aga, hapon nagapila takën sa RCPI sa banwa!

Asta sa nabalita nga naglayas rën ang mga Marcos sa Malacañang. Kang ginhambal ko kay Lola Flora nga gindara rën kang helikopter ang mga Marcos parayë sa palasyo, daw nagturumbo sa kalipay si Lola nga nagahibi nga nagapasalamat sa Ginuo. Bëkët tëngëd napukan ang mga Marcos kundi tëngëd luwas rën sa kinagamo kanday Nanay, Tatay, kag ang mga libayën ko.

Kang mag-long distance call liwan ako RCPI, ang istorya ni Nanay duro kuno ang nagsinadya kang mabalitaan nga wara rën ang mga Marcos. May mga nagpalupok pa gani kuno kang fireworks. Daw Bag-ong Tuig kuno.

Ang matuod, pro-Marcos ang mga ginikanan ko. Hay man ang mga barkada nanda nga tagabanwa, mga tinawo ni Arturo “Turing” Pacificador nga bata-bata ni Marcos. Si Turing ang kontra sa politika ni Beloy kag grabe ang away-politika nanda. Kang ginpatay si Beloy, duro ang huring-huring nga may kahilabtanan si Turing. Isara si Turing sa mga nakasuhan tuhoy sa pagpatay kay Beloy pero wara man dya napamatud-an sa korte. Naabsuwelto si Turing matapos ang pira ka tuig nga pagbisita sa kaso.

Pero bata pa ako kato. Wara pa ako it may naintiyendihan masyado sa nagakaratabo. Siguro nag-Beloy lang ako hay guwapo tana? Ang mga madre sa eskuwelahan ko maka-Beloy man. Pira man ka bes nga nakita ko si Beloy sa eskuwelahan nga ginabisita ang sangka madre nga ex na kuno sunô kay Tita kon ginaistorya ko kana nga nakita ko sa Beloy sa eskuwelahan nga may ginaistorya nga madre sa garden.

Sa eskuwelahan man namën nakita ko si Cory Aquino kang nagapangampanya dya para sa snap election. Ginbadil si Beloy sa plasa kang Pebrero 11, 1986 samtang ginabantayan ang resulta kang snap election para kay Cory. Isara tana ka mga martir kang Marcos Dictatorship.

Nagaklase kami sa San Jose Academy, ang Assumption school sa San Jose de Buenavista nga SAC Grade School rën kadya, kang makabati kami kang linupok sa plasa nga rapit lang sa amën eskuwelahan. Ginpahapa kami kang mga madre sa salëg kag ginpapangadi kang rosaryo. Burubhay, may nagagurahab nga nagbalita nga ginbadil kuno si Beloy sa plasa. Ang pagkamatay ni Evelio ang sara sa nagsindi kang EDSA Revolution.

Nagakërëdëg ako sa këlba samtang nagahapa kami sa salëg kag nagarosaryo. Lawid gawa ang linukpanay hay nakadalagan pa si Beloy kag ginalagas pa tana kang mga nagbadil kana asta sa kasilyas kang sangka restawran sa pihak kang karsada. Asta kadya, hadlëkan ako sa lupok kang pusil. Kon may lupok gani ako nga mabatian nga daw pusil, nagakërëdëg gihapon ako sa kahadlëk bisan kuwarenta ka tuig rën ang nagligad.

***

Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana man ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginbaton na ang S.E.A. WRITE Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.