Siyam-Siyam

By JOHN IREMIL TEODORO

MATAPOS kang darwa nga semana nga daw wara haros it untat ang pagbëndak ang uran, nagsirak gawa ang adlaw sa Taft Avenue sa Manila kang nagligad nga Sabado kag Domingo bisan nga pag-abot kang hapon, nag-uran man gihapon. Ti hay may flight ako pa-Iloilo pagka-Lunes, nalipay gid ako hay nag-init rën.

Sa Tagalog, may ginatawag nga siyam-siyam nga nagatëmëd sa pira ka adlaw nga tag-ururan nga kon kis-a nagalab-ot sa siyam ka adlaw. Sa Kinaray-a, mabatian ko sa mga mal-am kato nga kon buhay mag-abot ang ginahëlat ukon indi gani daw wara rën it tsansa nga mag-abot ang, “Hay maan. Maabutan timo ka siyam-siyam ka ria ka hëlat kana.” Siguro mahimu man nga ang bëët hambalën, basi maabutan rën ikaw kang tag-ururan sa paghëlat kapin pa gid kon tag-irinit pa lang nagahëlat rën ikaw.

Ang lahëg ko gani sa mga abyan ko sa Manila kang sarang semana, ang pira ka adlaw nga wara’t untat nga pag-uran naglampas rën sa siyam-siyam hay darwa rën ka semana. Pirme lang cancelled ang face to face classes. Mayad lang gid hay manugtapos rën ang third trimester namën sa La Salle kag nagahëlat rën ako kang mga final project kang mga estudyante ko sa Literatures of the Philippines kag Playwriting Techniques. Ang critical synthesis essay nga nagaserbi nga final exam kang mga estudyante ko online lang sa Canvas account nanda. Ti daw wara gid gawa naapektuhan ang mga klase ko.

Ang bahël ko nga ginaproblema kang nagligad nga semana amo ang 2026 DLSU Young Screenwriters’ Workshop namën sa Bienvenido N. Santos Creative Writing Center nga natalana kang Agosto 14 kag 15. Face to face dya sa La Salle kag sa dose namën nga napilian nga mga fellow, may darwa nga taga-Davao City kag may sara nga taga-Romblon. Ti, paano kon makansela ang mga klase sa mga adlaw nga to ukon bahaën ang palibot kang La Salle? Nag-onse rën lang gani ang fellows namën hay may sara nga nagbiyahe out of town ang andang pamilya kag na-reschedule ang flight nanda pabalik sa Manila kag indi na rën maabutan ang una nga adlaw kang workshop. Ginahambalan rën lang namën nga ma-apply lang liwan tana sa sunod nga tuig.

Bilang panigurado, Huwebes pa lang ti aga, nag-email rën ako sa Vice President for Administration kang La Salle nga nagahingyu nga bisan mag-close campus kami sa masunod nga adlaw asta Sabado, tugutan kami nga padayunon ang workshop hay may mga fellow kami nga sa mga marayë pa nga lugar nagharalin. Ginpasugtan kami pero kinahanglan lang magsaylo sa sangka building nga ginapasugtan nga magbukas bisan sarado ang bilog nga campus. Ginlisensiya man dayon namën nga sugtan man ang bisan ang darwa lang ka staff kang cafeteria nga magreport bisan sarado ang kampus hay sanda ang ma-cater kang pagkaën namën sa workshop. Ginpasugtan man kami basta kami ang mabayad sa overtime pay kang sangka kusinero kag sangka waiter.

Abaw mayad lang gid hay nadayon ang workhshop namën. Daw naghagan-hagan gawa ang pagbëndak kang uran kang Biyernes ti aga, ang una nga adlaw kang amën workshop. Pero nagauran man gihapon. Amo nga medyo naatrasar gawa ang pag-umpisa namën hay tam-an ka trapik ang mga karsada pa-La Salle. May mga ginabaha man nga mga lugar. Bëdlay mag-book kang GRAB. Wara na-cancel ang mga face to face exam kang Biyernes ugaring nagtam-an liwan ka baskëg ang uran pagkatapos kang tag-irigma kag gin-cancel ang mga klase pagka-alas-tres sa hapon. Pero ginpasugtan kami nga tapuson ang workshop asta alas-seis.

Pero sa ikarwa nga adlaw, nalipay kami hay aga pa nagsirak rën ang adlaw. Nami hay sa Roof Deck kami kang Henry Sy Sr. Hall. Makita rugto ang Manila Bay kag sa pihak makita ang kabukidan kang Antipolo kag iban pa nga lugar sa Rizal kon klaro ang tiyempo. Asta tapos igma nagasirak pa ang adlaw. Nakapa-group picture pa kami sa sagwa nga makita ang Manila kag Makati skyline.

Samtang naga-fellowship dinner kami, ginhambalan ko ang mga fellow nga indi sanda maglipat magsëlëng kang Manila Bay sunset. May viewing deck sa Roof Top. Kang magguwa sanda, wara it sunset nga makita hay damël rën ang gal-ëm. Ti kang manugsirëm rën nagbëndak liwan ang uran.

Pero nagapasalamat man gihapon kami sa Ginuo hay nahiwat kang mayad ang screenwriters’ workshop namën. Napanëmdëm ko gani, tam-an ka stressful maghiwat kang workshop kon tag-ururan. Kapin pa gid kadya nga tëngëd sa climate change nagatam-an rën gid ang habagat. Duro ang mga lugar kato nga wara ginabaha nga ginabaha rën kadya. Dugangan pa kang mga flood control project nga indi makasagang sa mga baha hay ang badyet gintakaw lang kang mga politiko, kontraktor, kag mga inhenyero kang Department of Public Works and Highways.

Ti, salamat sa Diyos nga rëgya rën ako kadya sa Roxas City kag kaina gani it aga, Martes, Agosto 18, nadayon ang Book Talk namën ni Bryan Mari Argos sa Plantahan Park. Gin-organisa dya kang opisina ni Bryan, ang Roxas City Tourism Office, kag kang Roxas City Government siyempre.

Abi ko kahapon, Lunes, indi ako makadayon uli rëgya sa Panay. Pagbugtaw ko abi sa aga, damël ang uran kag ginabaha rën ang Taft Avenue sa La Salle. Nabëdlayan ako mag-book kang GRAB pa-airport. Daw mga sangka oras gawa antis ako naka-book. Mayad hay naabutan ko ang akën flight pa-Iloilo. Grabe, maëndag ang amën biyahe. Halin sa Manila asta sa Iloilo. Wara rën gani ka serbi kang pagkaën kag irimnën ang mga flight attendant hay haros sa bilog nga biyahe naka-on ang seatbelt sign.

Pero paghëgpa namën sa Iloilo Airport, nagasirak ang adlaw. Nagasirak man ang adlaw samtang nagabiyahe kami kang partner ko nga si Jay pa-Roxas City. Nagbiyahe man si Jay halin sa balay sa Antique pa-Iloilo agëd abatën ako sa airport.

Sa kadya, sige gihapon ang uran sa Manila. Siyam-siyam nga daw wara’t katapusan.

***

Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginbaton na ang S.E.A. Write Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.