Luntiang Palihan sa Aklan

Ni John Iremil Teodoro

NALIPAY gid ako nga ang Ika-9 LUNTIANG PALIHAN: Worksyap para sa Kabataang Manunulat sa mga Loka na Wika (Filipino at Akeanon) ginhiwat sa Kalibo, Aklan katong Sabado, 22 Agosto 2026.

Ang Luntiang Palihan ang ikalima nga worksyap kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center (BNSCWC) kang De La Salle University sa sëlëd kang Tuig Akademiko 2025-2026. Amo dya ang amot kang BNSCWC sa pungsudnon nga pagselebrar kang Buwan ng Wika. Bilang direktor kang sentro, ginatinguhaan ko gid nga kada tuig madara namën dya sa nanarisari nga lugar sa Filipinas. Kang sarang tuig, sa University of Antique kami kag Kinaray-a ang ginsakdag nga pulong.

Bahël gid ang amën pagpasalamat sa pamunuan kang Archbishop Gabriel M. Reyes Memorial Foundation, Inc., kapin ka gid sa andang presidente nga si Dr. Griselda Quintana, sa pagpasugot nga hiwatën ang Luntiang Palihan sa Museo it Akean, nga sangka maragtasën nga byilding. Salamat man sa Aklan Writers Guild, sa pagpamuno ni Nynn Arwena Tamayo, sa pag-sponsor kang amën worksyap kadta nga tuig. Duro man nga salamat sa manunulat nga si Rommel Constantino, curator kang Museo it Akean, sa anang bulig.

May lima ka fellow nga nagsumiter kang andang istorya nga pangbata sa Akeanon nga may lëbad sa Filipino: Jedaiah Kish De Pedro (Aklan State University; Kent Ibardolaza (Radio 101 News, Aklan State University); Leanefel Rañeses (Loreto N. Nedic National High School); Joseph Rowen Dela Cruz (Local Government of Nabas, Aklan); kag Athea Christi Tropa (Neuro-Pro Psychological Services, Kalibo, Aklan).

Ang workshop director kang Ika-9 Luntiang Palihan amo si Genaro Gojo Cruz, sangka premyado kag mabakas nga manunulat kang literaturang pambata. Awtor tana kang sobra sa 200 ka mga librong pambata. Kaimaw ko nga manunudlo si Genaro sa Departamento kang Literatura sa DLSU. Tana man ang Associate for Children’s Literature kang BNSCWC. Ang eksperto sa Akeanon nga panelist amo si Nynn Arwena Tamayo nga ang darwa kag binalaybay nga “Haead kay Arsenia” kag “Sa Pastrana Park,” nga nabantala sa Ani Akeanon Issue katong 1993, ginakabig nga klasiko sa panulatang Akeanon. Ako ang pangatlo nga panelist.

Sadya kag bongga ang closing program namën. May darwa dya ka parte. Una, ang closing ceremonies para sa Luntiang Palihan kag ang ikarwa amo ang launching kang maiden issue kang Akean Literary Journal kang Aklan Writers Guild. Ti duro nga mga manunulat kang Aklan ang nagtambong.

Ginhingyu nanda ako nga magtugro kang mensahe sa launching. Hambal ko, nalipay gid ako hay gindëngàn kang Aklan Writers Guild ang paglunsar kang nahauna nga isyu kang andang magasin sa adlaw kang Luntiang Palihan. Maragtasën dya nga hitabo. Gin-istorya ko pa gani nga may 33 ka tuig rën ang nagligad kang ginlunsar man a Kalibo ang Ani 21 Aklanon Issue. Ang Ani amo ang tuigan nga literary journal kang Cultural Center of the Philippines (CCP). Coordinator for Western Visayas si Leoncio Deriada kato kang CCP Coordinating Center for Literature kag may tatlo ka special issue kang Ani nga gin-edit tana: Ani West Visayan Issue (1989), Ani Kinaray-a Issue (1991), kag Ani Aklanon Issue (1993). Mga maragtasën dya nga antolohiya tëngëd sa West Visayan Issue una nabantala ang mga sinulatan sa Kinaray-a, ang Kinaray-a issue una nga antolohiya kang mga sinulatan nga Kinaray-a kag rëgya man may espesyal nga seksiyon para sa mga sinulatan sa Aklanon, kag siyempre pa ang Aklanon Issue ang una nga antolohiya kang mga sinulatan sa Akeanon.

Kaimaw ni Deriada nga issue editors kang Ani Aklanon Issue amo sanday Melchor Cichon, Pett Candido, Joeffrey Ricafuente, kag Nady Meren. Hambal ko pa gani, higayon dya agëd dëmdëmën sanday Dr. Deriada, Nong Mel Cichon, kag Pett nga mga nagataliwan rën. Ginlunsar sa Kalibo ang isyu kang Ani nga dya katong Disyembre 1993.

Historikal man ang pagbantala kadyang una nga isyu kang Akean Literary Journal nga ginbantala kang Aklan Writers Guild kag Kasingkasing Press. Ang mga patnugot kadya amo sanday Nynn Arwena Tamayo kag Maria Teresa Torres. Nabalhag sa isyu nga dya ang mga binalaybay, salaysay, kag istorya sa Akeanon kag Ingles.

Nagapanginbulahan gid ako sa mga manunulat nga Aklanon nga nag-amot kang andang sinulatan sa magasin nga dya. Ang iban mga pamilyar rën nga ngaran, ang iban bag-o ko lang nasug-alaw ang mga byline. Gusto ko gid sanda ilista rëgya: Issa Gabrielle Bautista, Loida Cordova, Al Dela Cruz, Mila Dela Rosa, John Augie Fulgencio, Alice Rebuelta, Ma. Solita Zadivar-Guzman, Shur Mangilaya, Perry Mangilaya, Willer Manares, Bing Patricio, Leanefel Rañeses, Love Torres, kag Beverly Tropa. Bantayan ko gid ang mga ngaran nanda sa mga masunod nga isyu kang Akean Literary Journal.

Nagtugro man kang mensahe ang Vice Mayor kang Kalibo, si Phillip Yerro Kimpo nga sangka manunulat man. Panelist ako sa IYAS La Salle National Writers’ Workshop kag Iligan National Writers’ Workshop kang mangin fellow si Phillip. Siguro may darwa rën ka dekada ang nagligad! Kang 2015 tana nag-uli for good sa Kalibo kang magretiro man ang tatay na nga sangka prosecutor sa Department of Justice sa Manila. Bulahan gid ang Kalibo hay may manunulat sanda nga politiko. Si Phillip ang nagpasad kang grupo nga Aklan Literati kag kang Kalibo Literary Festival. Hambal na, gusto na mangin sentro kang sining kag panulatan ang Kalibo rëgya sa Isla Panay. Sangka ambisyon nga makita rën ang mehora sa Kalibo. May mga art gallery rën kag nami ang mga museo.

Naglipay gid ako hay nakakitaay liwan kami ni Phillip. Sa mëgë nga tinion nga pag-istorya namën, ma-partner sanda kuno kanamën sa BNSCWC sa mga proyekto nga pangpanulatan. Daw sa Kalibo gid siguro ang masunod nga KRITIKA Workshop. Bongga gid dya kon matabo.

***

Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginbaton na ang S.E.A. Write Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.