The warrior and the giant… Ang hangaway kag ang higante

Hantop gid ang akon kalipay sang nabatian ko nga ang akon abyan kag idolo pag-abot sa panitikan nga si Bryan Mari Argos magapagwa sang iya bag o nga libro… ang translated version sang iya Hiligaynon children’s book nga Ang Hangaway kag ang Higante nga una nga ginbalhag sang Kasingkasing Press sang tuig 2003. Ining translated edition sang iya libro ginbalhag sang UP Press paagi sa ila nga Translator’s Series.

Pamilyar sa aton ang mga isla sang Mantalinga kag Olotayan sa Probinsya sang Capiz, Gigantes sa Probinsya sang Iloilo, kag Zapatos sa probinsya sang Masbate. In the local lore, we’ve heard that these islands were said to have been remnants of the body of the mighty Giant who spread terror and fear in the northern part of Panay island. Then one day either the gods got angry at him or a hero came out to vanquish that he ended up hacked and pieces of his body werescattered all over the Visayan sea. Then giant’s body became Gigantes, his foot wear became Zapatos, the head and belly Olotayan, and the eyes and ears, Mantalinga.

Ini nga panaysayon gin hatagan bag o nga kabuhi ni Bryan Mari Argos sa iya obra maestra nga The Warrior and the Giant… Ang Hangaway kag ang Gigante.

It was actually a nice decision translate this book which he originally wrote in our language. Interest among the learners to read, read literature, and read Hiligaynon or any mother tongue literature for that matter, should start earnestly.

We badly need young learners to fall in love with reading. We all understand that getting hooked to reading should begin at an early age. With The Warrior and the Giant our hope to bring interest among our elementary and high school learners to read is rekindled.

Manamimag umpisa magtuon sang mga tinaga Hiligaynon gamit ang nobela nga ginasulat ni Bryan. Madamo ako nahibaluan kag nadumduman. Ano dabi kay nawili ako basa kag sulat sa Iningles amo nga samtang ginabasa ko iya nga libro, may hawid man ako nga lapis kag gina kuritan ko ang mga tinaga nga daw bag o sa akon pamatian o kon mga tinaga nga nabatian ko sang una nga ginawinakal sang lola ko… halimbawa… umpisahan ta sa

Katundan…

Taguangkan…

Bakolod…

Pukatod…

Kasisidmon…

Ini pila lamang sa mga tinaga nga ma engkwentro naton sa aton nga padayon nga pagbasa sang nobela ni Bryan… manami ini gamiton nga reading material kung kita naga tudlo sa aton mga kabataan sa pag intindi sang mga tinaga sa mother tongue, ilabi na gid sa Hiligaynon.

Isa pa gid nga nanamian ko sa libro nga ini amo ang matahom nga paglakot ni Bryan sang mga nanari-sari nga mga panaysayon kag karakter nga masami mabasa lamang naton sa folk lore. Parehos sang bakunawa kag paano niya ginatulon ang bulan, ang adlaw kag ang bahandi. Ang tiktik nga nag sabnit sang bahandi (rainbow)… may aswang, sirena, umamaylo kag madamo pa.

I first read the Hiligaynon version sometime in 2023 and I guess, unknowingly and I just realized it it now, the setting of my children’s book Lin-ay: The First Babaylan which was published in 2024, may have actually been inspired by this book.

Nagapanglakaton ang imo imahinasyon sa kalibutan nga ginlalang ni Bryan. Kaisa natitingala pa ako paano to bala nasarangan tunlon sang bakunawa ang adlaw, bulan, bahandi kag itlog? Wala man sa bala nadunlan?

Makita mo sa imo painoino ining kalibutan nga iya ginduag. Masabik sa iya pag-usong kaupod ang bakunawa. Mang hayhay ka man sa kakapoy, siguro, tungod sa akon pagbasa, nabatyagan ko, nakita ko ang buot silingon kag buot ipaabot ni Bryan sa sining iya libro. Daw parehos man ina nga nag libot kita sa isla sang Panay, tubtob sa Bacolod sa aton pagbasa sini nga libro.

The Warrior and the Giant–Ang Hangaway kag ang Higante…. is a commendable attempt to reimagine Western Visayan folk narratives. If we all want to understand the world view in precolonial Panay Island, then, this book is a nice read. It is an interesting gift to teachers and students. But more importantly, it sends us a strong meassage that the Hiligaynon language is a powerful and colourful language – as Hiligaynon literature is – that we should be proud of.