Sunny Sunday

Ni John Iremil Teodoro

MASADYA sa mga mata ang kasanag kang adlaw sa sagwa nga nagasëlëd sa berde nga kortina kang bintana kang yunit ko sa ika-18 nga panalgan kang sangka kondominyum byilding rëgya sa Taft Avenue sa Manila. Pira man gawa ka semana nga wara ko makita nga naharkan kang sirak kang adlaw ang tag-asan nga mga byilding sa palibot. Kadya lang liwan nagklaro sëlngën ang Manila Bay. Kalma ang dëag timga nga dagat kag ang mga barko nga ang daw mga layâ nga dahon nga nagarulutaw sa dagat.

Pagbugataw ko sa aga, man-an ko rën nga mangin mainit ang sirak kang adlaw kadya nga Domingo hay klaro ang kalangitan. Makauli liwan ako sa balay namën sa Pasig agëd rugto mag-igma. Hambal kang libayën ko nga si Sunshine nga tana ang nagaistar rugto, mabakal kuno tana kang pansit sa Eng Bee Tin kag maprito kang lapad nga kinihad kang tuna. Buhay rën may Eng Bee Tin sa gamay nga mall sa sagwa kang village namën. Namit ang mga hopia kag pansit nanda nga paborito namën. Kato makatiraw lang ako ka hopia nanda kon mag-agto ako sa China Town sa Binondo.

Nami sa pamatyag nga samtang sakay ako sa GRAB car pauli sa Pasig, masingkal ang sirak kang adlaw. Dapat daw mareklamo ako kon mag-amo kadya ugaring tëngëd pira man ka bulan ang tag-ururan kag daw wara’t katapusan kang pagbëndak kang uran tëngëd sa habagat, nami sa panërëkan ko ang sirak kang adlaw. Ang mga dahon kang mga tanëm kag daragkël nga kahoy sa Gil Puyat Avenue sa Makati, maramig sa mata ang kaberde sa tuman nga kasanag.

Mayad hay bëkën it tam-an ka init sa kusina namën sa Pasig. Maglampas abi ang alas-dose sa udto-adlaw, malipdan rën kang mga iningëd nga byilding ang amën atëp. Ginlingling ko ang hardin namën sa likod. Abaw, daw talon dya. Wara gid nagahardin si Sunshine. Hambal na ipahawanan na dya kuno sa masunod nga adlaw.

Nami dya ang hardin ko kato kang magpandemya. Hay indi kami makaguwa, ginkarir ko ang paghardin kag ginpanami ko dya agëd nami tambayan. Nami magrelaks rëgya. Kadya nga nagduro rën ang akën mga hardin tëngëd sa partner ko nga si Jay, naintiyendihan ko rën nga wara’t katapusan nga proyekto ang paghardin. Kinahanglan gid dya atipanën. Parehas kang hardin namën sa Maybato kag sa Hardin Sirena sa Aningalan.

Samtang nagatsaa kag nagapanghinam-is kami kang broas, nagtarithi sa Pasig. Mabatian dya nga nagaturo sa atëp. Amo dya ang nahidlawan ko sa uran umpisa kang nag-istar ako sa kondo rëgya sa Taft Avenue. Indi ko mabatian ang pagbubô ukon ang paglagapak kang uran sa atëp nga sinas.

Paghuraw kang tarithi nag-book ako kang GRAB car pabalik sa Taft Avenue. May parte lang kang kalangitan sa Pasig nga dëlëm pero masanag man gihapon ang palibot. Samtang ginahëlat ko gani ang pag-abot kang sarakyan ko, nagtarithi liwan pero nagasirak man gihapon ang adlaw. Hambal nanda kon mag-amo kadya, may ginakasal nga mga tayhë. Nadëmdëman ko man ang sangka mëgë nga pelikula ni Akira Kurusawa nga ginahambalan ang nanay na ang sangka bata nga laki nga indi maglagaw sa talon kon nagauran kag nagainit hay amo dya ang tiyempo nga ginakasal ang mga kuneho. Kon makita mo kuno dya, indi rën ikaw makauli sa balay ninyo. Pero wara namati ang bata kag nakita na gid man ang kasal kang mga kuneho. Pag-uli na sa balay nanda, indi rën tana pagpasëdlën ni nanay na sa andang tarangkahan hay ginhambalan rën tana lang mga kuneho nga indi tana rën pagpasëdlën sa balay nanda.

Tëngëd mga alas-dos y medya pa lamang ti hapon kag Domingo pa, bëkën gid it tam-an ka trapik pabalik sa kondo. Nagaturutarithi man gihapon pero mara man gihapon ang palibot. Bag-o sa panërëkan hay pira man ka semana nga basâ ang siyudad. Kataramad maglagaw ukon bisan maghulag sa Manila kon nagauran. Ginatamadan ako mag-uli sa Pasig kon Domingo kon nagauran. Hadlëkan ako nga basi mabëdlayan ako magbëël kang GRAB kag basi bahaën ang mga dalan nga agyan. Bëdlay rën ma-stranded sa karsada. Kag sara pa, kon nagauran gani, nalalâ dayon ang trapik.

Hambal kang Pagasa, mabalik liwan ang habagat pero bëkën rën gid kuno parehas ka baskëg kang habagat kang nagligad nga Hulyo kag Agosto. Sa weather report man kang DW, ginahambal nga manug-abot rën ang mabaskëg—“Godzilla” ang tawag nanda—nga El Niño. Daad indi matam-an ka init ang Filipinas. Basi matam-an liwan ang tag-irinit sa 2027. Mabëdlayan liwan ang mga mangunguma sa pagtanëm.

Hay maan. Daw wara’t katapusan dya nga pagreklamo. Kon nagauran gani, gusto mag-init. Kon mag-init gani, gusto mag-uran. Nagalibëg man ang ulo kang langit kanatën nga mga tawo.

Kon sa Antique ako kag mag-init gid man, mayad lang gid hay may Aningalan rën kami ni Jay. Kon magtam-an ka init sa Maybato, masaka lang kami sa bukid para sa maramig nga klima. Sa Aningalan bisan Marso ukon Abril, ramig man gihapon rugto sa hapon kag gabii, kag kon kis-a nagatarithi pa ukon nagauran.

***

Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginbaton na ang S.E.A. Write Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.