#PBF2026

Ni John Iremil Teodoro

BAG-O lang natapos ang Philippine Book Festival 2026 nga ginhiwat sa Mega Trade Hall kang SM Mega Mall sa Mandaluyong City katong Marso 12-15, Huwebes asta Dominggo. Apat ka adlaw nga piyesta kang mga libro! Pagdayaw gid sa National Book Development Board (NBDB) sa pag-organisar kang PBF agëd matugruan kang tsansa nga mapakilala kag mabaligya ang mga libro nga ginsulat kang mga Filipino.

May booth ang Pawikan Press + Sirena Books parehas kang nagligad nga tuig. Mayad lang gid hay tandës ang amiga ko nga si Yasmin Arquiza, ang tag-iya kang Pawikan Press, nga mag-apply sa NBDB para matugruan kami kang puwesto. Nami gid dya ang PBF hay libre ang mga puwesto tëngëd ang dyang festival ginagastuhan kang NBDB.

Mas nami pa gid daad kon dar-ën kang NBDB ang PBF sa iban pa nga mga siyudad sa Filipinas parehas sa Baguio, Cebu, kag Davao. Ang Iloilo buhay rën may Iloilo Mega Book Fair (MIBF) nga ginaisponsoran man kang NBDB.

Gamay lang kami nga mga indie publisher kag wara pa kami it best seller. Makabalikya lang kami kang pulo ukon baynte ka kopya kang kada libro namën nalipay rën kami.

May mga manunulat nga ginapilahan kang mga gusto magpapirma kang libro nga ginbakal nanda. Parehas kang abyan ko nga si Manix Abrera nga naghimu kang logo kang Sirena Books kag Pawikan Press. Si Manix may ana gid nga booth nga may ngaran na. Best seller abi ang graphic books na. Ginapilahan man si National Artist for Literature Ricky Lee. Duro ang nagabakal kang mga nobela na.

Duro ang mga romance writer nga bata pa kag labëg pirme ang pila kang mga fan nanda nga mga tatlo ukon lima ka libro ang mga ginapapirmahan. Nagakadlaw lang kami ni Yasmin manilag kag napapa-“sana all” kami nga darwa. Lahëg ko gani kana, siguro masulat ako kang pornographic nga gay novel para basi pa lang pilahan man ang booth namën!

Nagalingin ang ulo ko magsëlëng sa mga nagadinërëkdëkanay nga mga tawo sa PBF. Pero nalipay man ako hay nagapakita lamang dya nga duro ang interesado sa mga libro kag magbasa. Ang iban siguro natabuan lang nga nag-shopping sa SM Mega Mall kag na-curious lang kag gusto makita kon ano ang may dyan sa Mega Trade Hall. Ang iba siguro napiritan lang magtawas sa kapamilya, barkada, ukon dyowa. Pero duro ako nakita nga nagabarakintol kang mga libro nga ginbakal. Nami man sëlngën ang magpamilya nga nagabakal kang mga libro.

Man-an ko gamay lang nga sektor kang populasyon kang Metro Manila kag kang bilog nga Filipinas ang nag-agto kag namakal kang libro sa PBF. Mahal rën ang mga bag-o nga libro. Ang pinakabag-o ko nga libro kang mga binalaybay nga Buang sa Pag-ibig nga ginbantala kang University of the Philippines Press tag-PhP550. Ang ginbakal ko nga bag-o nga libro kang mga drama tag-PhP700. Mayad gani hay ang bag-o nga libro kang mga binalaybay ni Sir Rio Alma nga Kanta kay Josefina tag-PhP500 lang bisan damël dya kag may English translation pa ni Mikael de Lara Co hay National Commission for Culture and the Arts ang nagpablis. Abaw, darwa gid ka kopya ang ginbakal ko hay naimaw sa libro nga dya ang binalaybay nga “Awit ng Sirena” nga gindedikeyt kanakën ni Sir Rio.

Hambal namën ni Yasmin, dapat mas duro ang mga libro nga ibaligya namën sa PBF2027. Sa kadya abi, apat pa lang ang titles kang Sirena Books. Gusto ko madugangan dya kang tatlo ka libro sa sunod nga tuig. Mangin masakë kami kang partner ko nga si Jay sa mga masunod nga bulan sa pagpreparar kang mga libro nga ipablis namën. Si Jay ang matuod nga tag-iya kang Sirena Books.

Dapat gid pasanyugon ang publikasyon kang mga libro sa atën nga pungsod. Duro rën ang ginahimu kang NBDB pero kulang pa dya. Mayad gani hay aktibo man ang Department of Education (DepEd) sa PBF. May mga scooper sanda, mga manunudlo nga nagasëlëng kang mga libro nga mahimu ibaklën kang DepEd para sa mga laybrari kang mga eskuwelahan. Bahël gid ang mabulig kadya sa industriya kang pagbantala.

Tam-an ka naba ang reading proficiency kang mga bata sa Filipinas. Sunô sa 2023-2025 nga datus kang  EDCOM 2, 30.5% lang sa Grade 3 kag naganaba pa dya sa 0.4% pag-abot sa Grade 12. Bisan maggradwar pa ang bata sa elementarya kag hayskul, mayorya kananda ang indi kamaan magbasa kag magsulat, ukon tam-an ka hina ang reading comprehension.

Sa pagtuon nga ginhimu kang Philippine Statistics Authority kang 2024, sa 103.5 milyon ka mga Filipino nga naga-edad lima pataas, mga pito ka milyon gid ang indi kamaan magbasa kag magsulat, kag may 3.3 ka milyon nga kamaan man daad magbasa kang magsulat pero indi nanda mahangpan ang andang ginabasa.

Bilang manunulat kag propesor kang literatura kag mabinungahën nga pagsulat, nagpalangluya ako kang mabasa ko ang estadistika nga dya. Kinahanglan may himuon ako magluwas sa pagtudlo kag pagsulat. Hambal ko kay Jay, dapat ang Sirena Books may mga kongkreto nga proyekto nga makabulig sa pagpataas kang literasi kang mga tawo sa amën palibot.

***

Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana man ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginbaton na ang S.E.A. WRITE Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.