Pagbiyahe sa Atën Kapuruan

Ni John Iremil Teodoro

ISUT pa ang mga pasahero sa NAIA Terminal 2 kang Domingo, sangka semana antes mag-Piyesta Minatay. Siguro mas duro ang mabiyahe kadya nga semana. Ugaring bahël gid ang gintaas kang presyo kang tiket sa eroplano umpisa kang gingiyera kang Estados Unidos ang Iran kag nagsarado ang Strait of Hormuz kon sa diin nagaagi ang mga barko nga nagahakot kang krudo amo nga nagdoble ang presyo kang gasolina.

Timprano takën nag-uli dya sa Antique agëd malikawan ang paggirinëtëk sa airport. Tutal day off ko man kon Lunes hay may klase ako sa graduate school kon Sabado kadya nga termino kag online man ang mga klase ko kon Martes. Mahimu man ako mag-obra online para sa Bienvenido N. Santos Creative Center sa Miyerkoles hay wara man it naka-schedule nga mga onsite meeting. Pag-abot kang Huwebes asta Martes sa masunod nga semana, alternative learning week namën kag amo man dya ang amën Undas break.

Kang Domingo, 8:55 AM ang flight ko pa-Iloilo kag ang libayën ko nga si Sunshine 8:20 AM ang flight pa-Tokyo, Japan. Sa Terminal 2 ako kag sa Terminal 3 tana. Nagaatubangay dyang darwa ka terminal kag makita ko ang eroplano nga ANA nga sakyan na. Mapa-Japan si Sunshine agëd mag-attend kang 39^th Tokyo International Film Festival para sa pelikula nanda nga Filipiñana. Highly acclaimed ang pelikula nga dya nga mangin official entry kang Filipinas sa Oscars. Bongga!

Wara ko pa nasëlëng ang pelikula nga dya. Kang magguwa abi dya sa mga sinehan sa Manila kang sarang bulan, tamadan ako magpa-mall agëd magsëlëng hay natak-an takën sa trapik. Pero may mga kilala ako nga propesor sa La Salle nga nagsëlëng kag nanamian sanda. Ang sara gani nag-post pa sa Facebook nga impressed gid tana sa pelikula. Bilib gid tana kang mag-comment ako nga ang sara sa mga artista libayën ko. Mëgë man lang ang eksena ni Sunshine pero impactful kuno. Kag siyempre, mabatian ko sa mga abyan ko nga artista sa teatro nga para sa mga matuod-tuod nga aktor, wara it gamay ukon bahël nga papel para sa sangka drama ukon pelikula.

Samtang nagahëlat sa departure area kang Terminal 2 kag ginasëlëng ang eroplano nga sakyan ni Sunshine pa-Japan, nagasipal sa akën painoino ang mga nabasa ko parte sa teorya nga archipelagic—nga ang mga isla sa atën kapuruan kag bisan pa sa bilog nga kalibutan, nagaararangët. Nga ang dapat natën sagapën ang mga pagkapareho sa mga isla kaysa mag-focus kita sa atën mga kinalain.

Kon tag-uruli gani sa mga probinsiya pareho kang Piyesta Minatay kag Paskwa, mabatyagan ko dyang nagasimpon nga maninit nga kasadya kag kasëbë kang pagbiya kag pag-uli, kag kang pag-uli kag pagbiya halin sa sangka isla paagto sa sangka isla. Daw wara’t katapusan ang mga pagbiyahe hay bëkë sangka isla lamang ang atën ginapalangga. Kapuy pero may kakënyag ang kada pagsakay sa eroplano.

Mas nami daad kon wara ginakinian ang PAL ang andang mga eroplano paagi sa pagpaikit kang mga purungkuan. Bëdlay dya para sa mga pasahero nga daw indi ‘kaw ka hulag sa purungkuan mo. Mas doble ang kabëdlay kadya para sa pareho ko nga tambëk. Kang sarang semana nag-post si Cardinal Pablo Virgilio David kang piktyur na nga nagasakay sa PAL pa-Cebu. Piktyur dya ka mga tuhod na nga nababunggo sa sarandigan kang purungkuan sa atubang na. Bëkët tambëk ang cardinal pero lagbëg ang mga batiis na. Parehas ang isyu namën sa PAL. Amo lang dya nga airline sa Filipinas ang gusto ko sakyan bisan mahal hay indi ko gid gusto ang Cebu Pacific kag nagamuhan ako sa Terminal 3 nga Domestic Departure Area. Daw tindahan nga nagagirinual ang mga tawo bisan sa pag-check in pa lang. Pero nagaamat-amat rën pareho ang PAL sa Cebu Pacific.

Daw sumpa para sa mga nagasakay sa eroplano sa sangka pungsod nga arkipelago kon bëkët it nami ang serbisyo kang mga airline nga nagabiyahe halin sa sangka isla paagto sa sangka isla. Siguro nagapasubir ang PAL hay ti Cebu Pacific kag Air Asia (nga wara pa ako ka ági sakay) ang kakumpetensiya nanda. Pareho ni Cardinal David, kon mag-amo dya nga silot ang mga purungkuan kang PAL, napamensar ko nga daw wara nagakabagay ang slogan nanda nga “The Heart of the Filipino.” Kahërëya sa mga turista, kapin pa gid ang mga tambëk kag mga long-legged, hay basi pamensarën nanda nga heartless kita nga mga Filipino sa mga biyahero.

Henewey, sa Manila tana kadya ang partner ko nga si Jay hay fellow tana sa Book Institute of the Philippines Fellowship Training Program 2026 kang National Book Development Board. Sangka semana gid dya nga training maghalin kang Lunes asta sa Biyernes. Sa Sabado pa tana makauli rëgya sa Antique.

Ti, kundi wara ako it driver nga sweet lover! Wara ti may nag-abat kanakën sa Iloilo Airport. Mayad lang hay may suki kami nga taxi driver sa Iloilo kag tana ang nag-abat kanakën kag naghatëd rëgya sa Maybato. Pero siyempre, bahël nga dugang sa gastos ko sa biyahe pauli. Napamensar ko, gamay lang nga sakripisyo para sa igaugwad kang Sirena Books namën ni Jay nga tana ang owner kag manager. Mayad dya hay may professional training rën tana bilang publisher.

Kang Lunes, mayad hay naabutan ko pa ang lëbëng kang sëëd nga abyan kang amën pamilya. Mga sambulan man gawa ang haya na hay ginhëlat pa ang sangka bata na nga seaman nga makapanaog sa barko. Ang mga bata na nga bayi nga nagaobra sa Middle East nag-uruli man.

Ako lang sara dya sa balay kadya. Daw namag-o gawa ako nga rëgya ako sa Antique nga wara si Jay. Ti si Ani, ang amën Jimney, naputos lang ang tarapal sa garahe. Indi ako kamaan mag-drive. Ti balik ako sa pagpanaw paagto sa Robinsons Place Antique. Balik sakay liwan ako sa traysikël kon magpabanwa ako.

Kahapon gin-post ni Sunshine sa GC namën nga magburugro ang mga video kang pagrampa nanda sa red carpet kang Tokyo International Film Festival. Bongga. Nasëlëng ko man dya sa YouTube. Nagasëleng kami nga rëgya ako sa Maybato, si Gary sa Qatar, kag si Mimi sa Sweden. Sa nagakalain-lain kami nga mga purô kang kalibutan pero ang dyang pisikal nga distansiya natulayan kang teknolohiya kag pagpalangga namën sa sara kag sara.

***

Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginbaton na ang S.E.A. Write Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.