Pagbisita sa Baguio

Ni John Iremil Teodoro

ANG paborito ko nga kodak namën nga magburugto—ako, si Gary, kag si Sunshine—amo ang sa idalëm kang taas kag magapa nga pine tree nga may nakasab-it nga mga pink nga star nga parol sa sangka belvedere kang BenCab Museum sa Dalan Asin, Tuba, Benguet sa guwa kang Syudad Baguio. Sa haron kang kahoy nga dya may simento nga hagabi kag bahël nga Bul-ul nga simento man. Ang kulang lang kanamën nga apat nga magburugto amo si Mimi nga sa Sweden kadya.

Kapira rën ako nakaagto sa BenCab Museum. Kada saka ko sa Baguio, nagapamasyar gid ako rëgya sa manami nga museo ni National Artist Ben Cabrera. Magluwas sa mga paborito ko nga peynting nga nakasab-it rugto, manami magkaën kag magpungko sa Café Sabel hay nami ang view rugto kang lagtëm nga kabukidan. Mas espesyal kadya nga trip hay imaw ko ang partner ko nga si Jay, si Gary kag ang asawa na nga si Verna, kag si Sunshine.

Hapi liwan ako nga nakita ko ang peynting nga “Almost Mad” ni Charlie Co. Amo man ang “Katas ng Manggagawa” ni Antipas Delotavo nga ginagamit ko sa klase ko sa Art Appreciation. Paborito ko dya gamitën kon mag-demonstrate ako kon paano mag-“close reading” kang sangka peynting. Nakita ko liwan ang tatlo ka black and white painting ni Ang Kiukok nga “Crucifixion,” “Figure 1,” kag “Figure 2.” Ang paborito ko nga obra ni BenCab rugto amo ang “Mysterious Woman” nga sa cover kang libro ni Virgilio Almario nga Mutyang Dilim. Kag daw may bag-o ako nga paborito nga daw kadya ko lang nakita nga peynting rugto—ang “Dance” ni Gaston Bistol Damag nga sangka bahël nga kanbas nga pink kag sa tënga may abstract nga pigura kang sangka itëm nga hublas nga laki nga daw nagasaut kang Pagdiwata.

Nalipay gid ako nga ginpirit ko ang akën kaugalingën nga magsaka sa Baguio City kang nagligad nga semana agëd magtambong kang ika-51 nga UMPIL National Writers’ Congress kang Abril 25 kag pagkatapos nabakasyon kami ni Jay kang sangka semana. Wara abi ako nakënyag nga magpa-Baguio tëngëd sa malala rugto nga trapik kag kaduruhon kang mga tawo.

Siguro tëngëd sa krisis sa krudo daw isut gawa ang mga nagabakasyon kadya sa Baguio. Bëkët tam-an ka trapik. Wara nagaburungguanay ang mga tawo sa Session Road kag sa Baguio Public Market. Hëlas lang mag-book kang GRAB ukon mamaypay kang taxi sa karsada.

Pareho namën ni Jay gusto ang Baguio kato pa man nga wara pa kami magkilalahay. Bisan tana lang sara, nagadalikat tana nga magsaka sa Baguio kato. Amo man ako, nagapangita lang pirme kang rason nga makasaka rugto. Ang Syudad Baguio ang sara sa mga lugar nga ginakabig ko nga literary home ko parehas kang Manila (tëngëd sa De La Salle University), Puerto Princesa City sa Palawan, kag siyempre ang dakbanwa kang Iloilo.

Nami ang gin-estaran namën nga pension house, ang Rustic Chic Cabin sa Navy Base Extension nga rapit lang sa Teachers’ Camp kag Baguio Botanical Garden. Bahël dya nga balay nga kahoy. Tatlo ka panalgan nga nagapanaog sa banglid. Sa ikarwa nga panalgan panaog ang front desk kag ang amën kuwarto sa pinakadalëm nga panalgan. Nami hay may mahalwag nga sala. May dining table pa gani nga kami ni Jay ang nagagamit.

Biyernes kami nag-abot rugto sa Baguio kag bilog nga adlaw kang Sabado ang UMPIL Congress sa UP Baguio. Pagka-Miyerkoles nag-abat si Sunshine rugto. Kang masunod nga adlaw, Huwebes, nag-abat man sanday Gary kag Verna nga naghalin sa balay nanda sa Orion, Bataan. Mayad hay nga nagkiritaay kami nga tatlo nga magburugto. Nag-uli lang si Gary sa Bataan tëngëd sa giyera sa Iran. Apektado ang obra na bilang cargo inspector sa piyer kang Doha, Qatar. Pero sa katapusan kang Mayo nga dya, ginapabalik rën tana rugto.

Magluwas sa mga bugto ko, nakigkita man ako sa mga abyan ko sa Baguio. Lunes, nag-igma kami ni Jay imaw si Ate Mel sa Oh My Gulay ni Kidlat Tahimik sa Session Road. Si Ate Mel sangka amiga ko kang sa Palawan pa ako. Natabuan nga rugto sanda kang bana na nga si Bob sa Puerto kato. Kang mapatay si Bob, nag-uli si Ate Mel sa Baguio hay taga-Baguio gid man tana. Martes, nabuta ang iskedyul namën ni Jay. Sa pamahaw, imaw namën si Christine Bellen nga children’s lit writer nga taga-Ateneo de Manila University kato kag kadya full time writer rën sa Baguio kon sa diin tana nakapamana. Sa balay ni Babeth Lolarga sa Green Valley Village sa Marcos Highway kami nag-lunch. Namit ang arroz valeciana ni Babeth! Na-meet ko finally ang husband na nga si Rolly Fernandez nga editor in chief kang sangka broadsheet kato. Ang balay nanday, butâ kang mga libro kag artworks. As in may mga painting ni Ang Kiukok, Neil Doloricon, kag Onib Olmedo! May bust pa si Rolly nga himu ni Julie Lluch Dalena. Pagkatapos, kang alas-kuwatro kang adlaw nga to, nagkape kami ni Jay imaw ang mag-iloy nga manunulat nga sanday Precy kag Monica Macansantos sa sosyal nga café sa Brent Road nga ang tawag Manap-sol. Mayad hay nakapa-autograph ako kay Precy kang libro na nga Departures: Essays (UP Press, 2021) nga nagdaëg kang National Book Award. Sara dya sa mga paborito ko nga libro kang mga salaysay ukon creative nonfiction.

Ang sara pa nga nami sa Rustic Chic Cabin, pira lang ka balay ang antad kadya sa bag-o nga lokasyon kang Mt. Cloud Bookshop. Napamensar ko, tion rën nga i-compile ko sa sangka libro ang mga sinulatan ko parte sa Baguio, halin kato asta kadya, kag i-launch dya sa Mt. Cloud sa sunod nga tuig. Bantayan!

***

Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana man ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginbaton na ang S.E.A. Write Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.