Mga Pispis kag Bulak sa Dapitan Arcade

Ni John Iremil Teodoro

MAS nami mamakal sa Dapitan Arcade kon Enero kag Pebrero hay bag-o lang natapos ang Christmas season. Bëkët gëtëk, isut tawo, wara nagagirinual. Mas tawhay magbilid kang mga baligya. Makapili gid kang gusto nga ibaklën hay wara it nagadis-ëganay.

Daw wara gani ako manamian sa Dapitan Arcade kon tiyempo kang Christmas hay daw puro lang Christmas décor ang mga baligya nanda. Nagaararawas ang mga Christmas tree, daragkël nga mga estatwa ni Santa Claus, kag parol asta sa kalye. Masami abi nga ginapangita ko nga baklën amo ang mga dekorasyon nga isda, pispis, kag mga bulak nga daw haros wara kon Nobyembre ukon Disyembre ikaw mag-agto rugto.

Kang Domingo, tëngëd wara ako nag-uli sa balay namën sa Pasig para mag-igma hay may cooking class si Sunshine, gulpi lang nagsëlëd sa utok ko nga magpa-Dapitan Arcade. Nami mag-shopping rugto to hay magënëm-gënëm kag ramig ang hëyëp kang hangin. Tindahan dya kang mga factory surplus kag overrun kang mga gamit kag pangdekorasyon sa balay. Sa Dapitan St. corner Kanlaon St., Sta. Mesa Heights, Quezon City dya, mga pito ka kilometro halin sa condo ko rëgya sa may La Salle sa Taft Avenue.

Daw sampudyot dya nga Chatuchak Weekend Market sa Bangkok, Thailand. Ang mga kubyertos nga ginalaway-lawayan ko kato kang nag-visiting professor ako sa Mahidol University, nakita ko rën sa Dapitan Arcade. Indi lang ako makapamakal kang bongga kato sa Chatuchak hay paano ko abi dar-ën tanan pauli bay? Alangan maakupar ako kang eroplano!

Rapit sa balay kang tatay ko sa literatura nga si Cirilo F. Bautista ang Dapitan Arcade. Darwa lang ka block nga patukad sa Sta. Mesa Heights kag balay rën nanda. Kato kang buhi pa tana kag nagaagto kami sa balay nanda para mag-igma, nagalisensiya anay ako nga magpa-Dapitan Arcade pagkataos igma para mamakal. Pagbalik ko sa balay nanda, gusto na ipakita ko kana ang mga pinamakal ko kag i-judge na kon nami ukon lapot, kag mahal ukon barato ang bakal ko. Kon mahal gani ang akën mabakal, karaan na ako. “Tawaran mo kasi. Dyan sa Dapitan Arcade kailangan mong tumawad. Mura lang dapat dyan,” ang hambal na pirme kanakën. Wara gid man ako nagaayo, bisan pa kon manindahan ako sa Antique, hay daw naluoy ako sa nagabaligya.

Kinahanglan ko man pirme pëgngan ang akën kaugalingën nga mamakal kang mga gamit sa balay. Duro-duro pa abi kami mga pinggan, platito, kag yahong sa balay sa Maybato nga nakatambak lang sa sangka kuwarto nga ginhimu namën nga stockroom anay. Mga koleksiyon dya nanday Nanay kag Tita Nening. May mga box pa gani kang mga baso nga wara pa nabuksan.  Amo ria nga mga pangdekorasyon lang gid ang ginapamakal ko sa Dapitan Arcade. Kang mamakal kami to kang partner ko nga si Jay at kang libayën ko nga si Sunshine kang nagligad nga Nobyembre, mga dekorasyon nga mga isda ang ginpamakal namën para sa Hardin Sirena sa Aningalan. Gusto namën dagat ang tema kang mga dekorasyon.

Kinahanglan ko man i-remind pirme ang kaugalingën ko nga indi ko kinahanglan kang duro nga mga dekorasyon sa balay. Duro rën ako koleksiyon kang mga painting kag gamay man lang nga balay ang ipahimu namën sa Aningalan kag sa San Jose de Buenavista para mangin retirement home namën. Minimalist lang dapat ang peg. Pero siyempre ako, by temperament, maximalist gid hay hoarder ako. Gusto ko gid tana ang balay nga duro dekorasyon. Dya gani sa condo ko, butâ ang mga dingding kang painting. Gusto ko kang mga nami nga gamit. Amo ria nga daw naga-panic buying ako kon makaagto ako sa Dapitan Arcade, sa Chatuchak, sa home section kang H&M, kag kapin pa gid sa IKEA!

Sa H&M man ukon sa IKEA, kinahanglan ko man maghinay-hinay pamakal hay duro nga mga gamit kag pangdekorasyon sa balay ang ginapadara ni Mimi sa balikbayan box kada Disyembre halin sa Sweden. May sangka set rën gani kang mga kubyertos nga IKEA nga padara ni Mimi nga gindara rën namën sa Aningalan. Nalipay gid ako! Pero hambal ni Mimi, baratuhon man lang kuno kananda ang IKEA. Sa probinsiya nanda nga Smäland nag-umpisa ang IKEA.

Pero kang Domingo, mga dekorasyon nga pispis ang ginbakal ko kag mga bagay nga may bulak. Nadugangan liwan ang koleksiyon ko kang mga porselana nga pispis. Nagbakal man ako kang gamay nga basket nga sarsalën nga may tabon nga porselana nga manok nga daw nagapangitlog hay bërëtangan dya kang mga itlog. Ang puti nga manok napinturahan kang mga limbayong nga bulak. Nagbakal man ako kang turungtungan kang init nga kaldero ukon kaserola sa lamesa. Porselana dya nga may laragway kang mga lemon, mga dahon, kag mga asul nga bulak. Daw plus 10 gid dayon ang kaanyag kang lamesa kon amo dya ang mga turungtungan.

Ti, ang ginapaligban ko kadya amo ang kon paano ko madara sa Antique ang dyang mga pinamakal ko nga burung-on sa Dapitan Arcade nga indi magkarabëka? Kinahanglan makauli dayon ang mga pispis nga dya sa Aningalan ay ginahëlat rën sanda kang mga abyan nanda nga maranday, terik, lawin, kag iban pa nga madëagën nga mga pispis nga dëna sa kabukidan kang Isla Panay.

***

Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana man ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginbaton na ang S.E.A. WRITE Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.