GenAI

NI JOHN IREMIL TEODORO

NAGTAMBONG ako ang nagligad nga Lunes kang The Place of Generative AI in DLSU’s Research Roadmap 2030: A Practice-Based Forum sa De La Salle University (DLSU) McKinley Microcampus sa Taguig City. Bilog dya nga adlaw nga aktibidad nga gintambungan kang mga senior kag junior researcher, research directors, kag mga graduate student kang DLSU. Gin-organisar dya kang Research and Grants Management Office sa idalëm kang opisina kang Vice President for Research and Innovation.

Mga tatlo rën ka tuig nga seryoso nga ginaistoryahan sa akademya ang generative artificial intelligence ukon mas sikat sa tawag nga AI ukon GenAI. Duro rën nga mga kumperensiya nga ang AI makita sa mga tig-ulo nanda. Bilang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center obligado ako nga mag-attend kang forum nga dya kag gusto ko man maintiyendihan kon paano gid bala makaapekto kag ano ang mga mekanismo kang GenAI sa mabungahën nga pagsulat, ka sa imahinasyon mismo kang mga manunulat.

Bëkët it simple dya ang isyu. Ang instinct ko bilang manunulat, isikway dayon kang GenAI. Masugot bala ako nga kompyuter ukon makina ang masulat para kanakën? Pabay-an ko bala ang mga computer application nga manëmdëm kag magsulat para kanakën? Sa kadya, salamat sa forum nga to kang Lunes, ginabuksan ko pa ang akën pamensarën kag hënahëna para sa GenAI. Indi ko anay pag-isikway kadya pero indi ko man pagbatunon. Matipon anay ako kang mga impormasyon kag eksperto nga mga opinyon nahanëngëd kadya antis ako magdesisyon para sa akën kaugalingën bilang manunulat kag manunudlo.

May anëm ka mga iskolar kang DLSU ang nagpresintar sa forum. Mayad hay ang una nga naglektyur amo si Dr. Thomas James Tiam-Lee, ang direktor kang AI Integration Office kang amën unibersidad. Abaw, bata pa dya pero obsessed sa AI. “Responsible GenAI Adoption in Higher Education Research” ang tig-ulo kang anang presentasyon. Nami hay nagtugro anay tana kang darwa ka basehan nga terminolohiya angët sa AI: “generative AI” kag “large language model / LLM.”

Hambal ni James, “Generative AI can generate humanlike content (text, images, videos) by mimicking patterns it learned from actual human work.” Bëët hambalën, bëkët it produkto kang tawo ang mga teksto, larawan, musika, kag vidyu nga gin-obra kang AI. Ginkopya lang dya sa mga teksto, larawan, musika, kag vidyu nga ginhimu kang tawo. Nagapangahoy lang ang AI sa mga teksto, larawan, musika, kag vidyu nga na-upload rën sa internet ukon sa cyberspace. Amo ria nga indi orihinal nga obra ang produkto kang GenAI.

Ang sistema kag mekanismo sa likod kang GenAI amo ang large language model ukon LLM. Hambal pa ni James, “LLMs work not by reasoning but by predicting the next word in a sequence of words.” Wara it utok ang GenAI, nagasarig lang dya sa kadasig kang prediksiyon kang LLM. Sa mga nagagamit kang kompyuter, nanotisyaran ninyo man siguro nga kon naga-type kita sa MSWord, ginaunahan na kita kadya tapos kang atën sentence. Indi dya tëngëd aram ang kompyuter kundi naga-predict lang dya kang sunod ta nga i-type base sa mga pattern nga na-input rën sa memorya kang cyberspace.

Makabulig ang LLM sa pagsulat kang research. Dasig dya magsabat kang mga pamangkot. Sagad dya mag-summarize. Kon gusto mo kang lead ukon tip para sa RRL kang imong tesis ukon disertasyon, tugruan na ikaw kadya kang mga artikulo kag libro nga makita sa internet ukon may mga impormasyon sa cyberspace. Pero ang paandam ni James, wara it “real understanding” ang LLM. Ang produkto kadya indi dapat nga batunon lang nga sakto. Mahimu gid nga magtugro ang AI kang mga sala nga detalye kag ang kadû pa, puwede dya magpalapnag kang sala nga mga impormasyon. Amo ria nga sa paggamit kang GenAI kinahanglan gid ang “human intervention,” kita nga mga tawo nga may kapasidad gid sa pagpanëmdëm.

Samtang nagapamati ako sa mga lektura, nadëmdëman ko nga i-download sa iPhone ko ang app kang CHATGPT. Buhay ko rën siyempre nabatian dya hay pirme dya maistoryahan sa mga miting sa unibersidad kapin pa gid nga ang iban nga mga propesor duro rën nadakpan nga mga estudyante nga ang ginsumiter kananda produkto kang GenAI. Gina-resist ko dya abi. Ugaring na-curious gid ako amo nga nagdesisyon ako nga panahon rën nga tun-an ko ang CHATGPT.

Ang una ko nga ginpamangkot sa CHATGPT amo ang, “John Iremil Teodoro as Kinaray-a writer.” Pira lang ka segundo may komprehensibo rën nga impormasyon parte kanakën bilang manunulat. Grabe. Man-an na nga taga-San Jose de Buenavista, Antique ako. Hambal na pa, “His writing explores queer identity, environmental conservation, and local folklore.” Puwede! Nagtugro pa dya kang outline kang “Literary Contributions & Themes” nga may gamay nga pag-eksplikar sa kada entri: Pioneering Queer Literature, Environmental & Cultural Preservation, kag Championing the Kinaray-a Language.” Sa liwan, insakto ang mga dya. Man-an na man gani nga ako sangka “leading pioneer in Philippine gay literature” kag “the most published author in Kinaray-a.”

Kon mag-amo kadya, dali rën lang gid para sa mga estudyante ang maghimu kang PPT para sa report sa klase parte kanakën. Makalusot rën sanda bisan indi nanda ako pag-interbiyuhon kag basahën it mayad ang mga sinulatan ko. Indi rën nanda kinahanglan nga panalawsaw pa ti tudo.

Siyempre, hambal gani ni James, mahimu gid nga magsalâ ang GenAI. Sa artikulo parte kanakën sa CHATGPT, may mga larawan ko. Ang sara bëkët ako. Tambëk man garing kag may antipara amo siguro nasal-an kang LLM nga ako. Amo gid dya guro ang natabo kang magtudlo ako kang Literatures of the Visayas kang nagligad nga tuig. May grupo nga nagpresintar parte sa kabuhi kag sinulatan ni Melchor Cichon, manunulat sa Aklanon. Bëkët picture ni Nong Mel ang sa PPT kang mga estudyante ko. Ginhambalan ko sanda nga bëkët si Cichon ang sa piktyur. Abaw, mabais pa sanda kanakën. Amo ria kuno ang piktyur sa source nanda. “Excuse me! Kilala at kaibigan ko si Melchor Cichon. Hindi siya ‘yan! Mali ang source ninyo,” hambal ko nga nagtaas ang limëg.

Hay maan dyan. Sara lang ang mahambal ko kadya nahanëngëd sa GenAI. Mas nagbëdlay rën gid magtudlo kang literatura kag mabinungahën nga pagsulat. Tion rën nga mamensar kang mga bag-o nga pamaagi kang pagtudlo kag pag-assess nga “GenAI proof.”

***

Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginbaton na ang S.E.A. Write Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.