Dalawang Libro mula sa Sweden

By John Iremil Teodoro

MEDYO leyt dumating ngayong Disyembre ang dalawang balikbayan box mula Sweden na padala ng kapatid naming si Mimi. Disyembre 28 na ito nakarating. Kadalasan kasi, bago pa man mag-Pasko ay dumadating na ito. Bukod sa mga gamit sa kusina at mga bagong sapatos, mas inaabangan ko ang mga librong padala ni Mimi.

Madalang makakita ng librong Swedish literature sa Amazon. Kung mayroon man, masyadong mahal at madalas hindi puwedeng mai-deliver sa Manila. Kapag ganito, kinukunan ko na lamang ng screen shot at ipadala kay Mimi para siya na ang mag-order at isasama na lamang niya sa package na ipapadala niya. Buwan pa lamang ng Agosto ay abala na si Mimi sa paghahanda ng mga ipinapadala niya. Setyembre kasi ito pini-pick up ng courier sa bahay nila sa southern Sweden.

Ngayong taon wala nang kasamang mga jam na pampalaman sa tinapay at ketchup (low sugar, low salt) sa mga padala niya. Kung minsan kasi nababasag pa. Sinabihan ko siya early this year na huwag na siyang magpadala ng mga ito dahil hindi naman namin nauubos at nag-i-expire lang at kung talagang ma-miss ko ang mga ito, maaari namang bilhin sa IKEA sa Manila.

Speaking of IKEA, natutuwa ako at isinama ni Mimi sa box ang mga luma nilang kubyertos dahil bumili siya ng bago na mas maganda raw. Bilang isang Sirena mula sa Third World Country na hinuhuthutan ng mga politiko at mga engineer nito, sabi ko amin na lang ang mga ito para sosyal ang magiging maliit na bahay namin dito sa Aningalan dahil IKEA ang mga kubyertos. Siyempre alam kong hindi talaga totoong “sosyal” ang ganito. Ang napansin ko sa Sweden kapag nagwi-window shopping ako doon, “low end” ang mga produkto ng paborito kong H&M at ng IKEA dahil mas maraming brand ang totoong sosyal na triple o hanggang limang beses na mas mahal ang mga gamit nila.

Ang dalawang libro na kasama sa dalawang mahiwagang box mula sa Sweden ngayong taon ay ang Complete Poems ni Edith Södergran (Bloodaxe Books, 1984) at Prince Eugen’s World of Flowers and the Waldermarsudde Flowerpot (Arvinius+Orfeus, 2015). Binitbit ko rito sa Aningalan ang dalawang librong ito.

Una kong nabasa ang tula at pangalan ni Södergran sa librong A History of Swedish Literature ni Ingemar Algulin (Swedish Institute, 1989). Buti at naihanap ako ni Mimi ng libro niya. Gusto ko kasi ang pagkalirikal ng mga tula niya at matingkad ang mga imahen. Simple din ang kaniyang wika na walang pagpapanggap. Ayaw ko kasi sa mga tulang masyadong pa-intelektuwal. Ang guro kong si Cirilo F. Bautista lang yata ang nagustuhan kong masyadong intelektuwalisado ang mga tula subalit kapansin-pansin na naging mas lirikal at magaan na ang mga tula niya sa kaniyang katandaan.

Ang Complete Poems ni Södergran ay mga salin sa Ingles ni David McDuff lamang ang nilalaman na okey lang sa akin dahil hindi naman ako nakakabasa ng Svenska. Ang makata ay isang Finno-Swedish na lumaki sa Finland, sa Raivola, na halos nasa Russian border na. Sakop dati ng Sweden and Finland at marami ang nagsasalita at nagsusulat sa Swedish doon. Masakitin si Södergran at namatay siya sa batang edad na 31. Kayâ halos dalawang daang tula lamang ang kaniyang nasulat.

Gusto ko ang mga tula ni Södergran dahil katulad ng mga tula ko, simple ang mga imahen subalit malawak at malalim ang sinasabi. Halimbawa sa tula niyang “A Wish” na nasa pahina 56, inaawit niya sa pitong linya lamang ang lunggati niya bilang makata, o bilang taong nagtutula. Narito ang salin ko mula sa salin sa Ingles na pinamagatan kong “Isang Hiling.” “Sa lahat ng ating maaraw na kalibutan / isang sofa sa hardin lamang ang aking hiling / kung saan nagpapainit sa araw ang isang pusa… / Doon ay uupo ako / na may isang liham sa aking dibdib, / isang maliit na liham. / Ganito ang mukha ng isang pangarap….”

Naalala ko tuloy bigla ang ars poetica ng paborito kong makatang si Emily Dickinson na, “This is my letter to the world / That never wrote to me…” Sana nadala ko rin dito sa Aningalan ngayon ang kopya ko ng complete poetry ni Dickinson. Kailangan ko na talagang magpagawa ng matibay na writing cabin ko dito para madala ko na ang mga paborito kong libro. Sa mga libro ng tula, kailangan ko palagi sa aking tabi kapag nagsusulat ako rito sa Aningalan ang mga libro nina Cirilo F. Bautista, Luisa Igloria, Rofel Brion, Rio Alma, Benilda Santos, Emily Dickinson, at itong kay Edith Södergran.

Isang maliit na coffee table book naman itong Prince Eugen’s World of Flowers na in full colors. Isang prinsipeng Swedish si Prince Eugen (1865-1947) na isang mahusay na pintor at patron ng sining. Napuntahan namin ni Mimi noong 2024 ang Prince Eugen’s Waldemarsudde, ang tinguriang pinakamagandang museo sa Sweden, sa isla ng Djurgården sa sentro ng Stockholm. Isa itong malawak na estate at ang mansiyon kung saan tumira ang prinsipe noon ay isang nang museo ngayon na napapalibutan ng mga hardin na punô ng mga bulaklak at mga eskultura katulad ng “The Thinker” ni Auguste Rodin at “The Young Linnaeus” ni Carl Eld.

Ang libro ay tungkol din sa puting flower pot na dinisenyo ni Prince Eugen na ayon sa libro ay bagay na paglagyan ng mga bulaklak mapa-spring, summer, autumn, o winter man. Dapat magkakaroon ako ng flower pot na ito dito sa Aningalan! Sana may ganito sa dalawang balikbayan box na ipapadala nina Mimi sa Disyembre 2026.

***

Si John Iremil Teodoro na taga-San Jose de Buenavista, Antique ay full professor sa Departamento ng Literatura ng De La Salle University sa Manila kung saan siya rin ang direktor ng Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Dati siyang Sekretaryo Heneral ng Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Tinanggap niya ang S.E.A. WRITE Award mula sa Kaharian ng Thailand noong 2019.