Ang Karadlawan nga Cayetano Siblings

Ni John Iremil Teodoro

SA apat ka adlaw nga Impeachment Trial batok kay Bise Presidente Sara Duterte, klaro gid nga ang magbugto nga senator-judge nga sanday Alan Peter Cayetano kag Pia Cayetano nagaabogado para kay Inday Sara nga basagulera. First day pa lang nagaburukal rën ang laway nanda nga darwa para mapakuri ang proseso kang impeachment.

Una sa tanan, sangka aberasyon nga may magbugto sa Senado nga 24 lamang ang miyembro. Kabalan lang ang pamilya nga nakadëmdëm nga darwa gid ka miyembro kang pamilya nanda ang sa Senado. Hëëd, magluwas sa magbugto nga Cayetano, kabalan man ang mga magbugto nga Tulfo, Villar, Estrada. Abaw mayad abi kon mga aram gid. Aram lang sanda kag sagad mang-into!

Nabëtang sa atën Konstitusyon nga ginadumilian ang dinastiya. Pero siyempre, hay kabalan ang kalabanan kang mga politiko, 1987 ba ang Konstitusyon pero wara gid nagpasar kang anti-dynasty nga laye ang Kongreso. Kadya may anti-dynasty bill pero mas pabor dya mga dinastiya hay ginasugtan man gihapon nga may mga kapamilya nga dëngan magkapuwesto sa gobyerno bata ang sara sa lokal kag nasyonal ang sara. Ti, amo man ria gihapon. Ang matuod-tuod nga anti-dynasty bill, dapat sara lang sa sangka pamilya ang makapungko sa puwesto kada termino.

Nahanëngëd sa dinastiya, mayad bala ria nga kisra pareho nga katapu kang House of Representatives sanday Alan Peter Cayetano kag ang asawa na nga si Lani Cayetano? Representate sanda kang magkaiba nga distrito? Mag-asawa pero lain ang balay nga wara pa man sanda nagbëlagay? Klaro nga pang-into kag karadlawan ang mga taga-Taguig nga nagboto kananda. Kunsabay sa Iloilo, may mag-asawa man kato nga pareho sanda nga meyor kang lain nga banwa! Kaloka. Ang amo dya nga pagkakabalan ang dapat madisponeran daad kang sangka matuod-tuod nga Anti-Dynasty Law.

Sa impeachment trial, abaw kon magsundanay gani recite ang magbugto nga Cayetano, nagaturong gid ang mga mata ko kag ang mga kiray ko nagadëkët rën sa kisame. Ay sa pagkakabalan! Daw wara’t mga hëya nga hilmënën gid nga nagaabogado sanda para kay Sara Duterte. Kang Lunes halambawa, si Alan Peter Cayetano pa ang naga-cross examine sa witness nga taga-NBI hay gusto na pagaw-on nga bëkët dya credible. Ti ano kon may mga sala nga petsa ukon may typo sa mga dokumento kang NBI nga ginsumiter sa Department of Justice, nagbag-o ang pamuyayaw kag pamahëg nga magpapatay ni Sara? Hambal pa ni Cayetano, bëkët kuno grave threat hay wara man it may napatay. Umang! Kon may napatay bëkët rën ria e grave threat kundi murder rën.

Si Pia Cayetano daw ginakëga sa kaëgët kag kahisa kon si Senador Risa Hontiveros ang maghambal. Sala bala ria ni Risa kon mas aram kag mas guwapa tana kay Pia? Kag ilabi rën gid nga mas credible kag respectable si Risa kaysa kana? Si Risa ang halimbawa ang sangka politiko, a very rare kind, nga nagaserbisyo sa tawo kag sa pungsod. Si Pia ang perpekto nga halimbawa kang sangka trapo ukon traditional politician nga kaugalingën nga interes lamang ang ginasakdag. Si Pia ang nagbulig pa-legalize sa POGO kag si Risa ang nagpaserado kang mga dya. Karadlawan kon daw ginahapu-hapo si Pia sa paghambal kag bisan maghibi ginakadlawan man gihapon.

Lawid pa dyang impeachment trial kag siyempre adlaw-adlaw natën makita ang pagsinabad kang Cayetano siblings. Daw mga uripën sanda kang mga Duterte. Nagaambisyon abi siguro si Alan Peter Cayetano nga mag-Bise Presidente ni Sara sa 2028. Amo man lang dya ang pag-asa na hay kon tana lang wara man ria it tsansa nga magdaëg. Pero sa panërëkan ko, sa trial nga dya mabisto rën gid ang mga kamalamalahan sa kuwarta ni Sara kag magahina dya sa masunod nga eleksiyon. Bisan ma-acquit pa tana sa impeachment trial nga dya, maguruha man gihaopon ang baho na.

Karadlawan ang magbugto nga Cayetano? Nami lang daad magkadlaw kon bëkët it uyang kang kuwarta kang gobyerno ang ginasuweldo kag ginagasto sa darwa ka senador nga dya nga ang ginaserbisyuhan bëkën ang kadam-an kundi ang ámo nanda nga mga Duterte. Ambisyoso si Alan Peter Cayetano kag ilusyonada si Pia Cayetano. Mga wara’t pulos sa Senado hay nagalinapot lang. Amo nga bëkët it karadlawan kund kairinit. Kunsabagay, puwede man magbangirit sa tuman nga kaëgët. Pero mayad lang hay sa kada adlaw kang impeachment hearing, makita kang publiko kon sin-o sanda, kon sin-o kag ano gid ang ginserbisyohan nanda, kag piho nga bistado rën sanda kang duro nga mga botante nga ang dyang magbugto wara’t pulos para sa pungsod kag mga awat-tiyempo lang.

***

Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana man ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginbaton na ang S.E.A. Write Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.