Alone in Aningalan

MAY darwa ka gagmay nga kanaryo nga alibangbang ang nagalëpad-lëpad sa sagwa kang terasa kang amën gamay nga container van nga kateyds. Wara sanda nagabëlagay. Daw nagadugsing sanda sa berde nga palibot. Nami ang sirak kang adlaw hay manug-udto-adlaw pero mabugnaw ang hangin nga nagasëlëd sa amën sarsalën nga kamalig. May hatëd nga ulay nga kalipay sa tagipuson ang lima ka bulak kang marapait sa porselana nga plorera sa ibabaw kang lamesa rapit sa bukas ko nga hardbound nga Moleskin ko nga dayari. Ginpuksi ko dya sa binit-dalan kang mag-walking ako.

Kang Huwebes kang sarang semana, nagsaka ako nga ako lang sara sa Aningalan hay sa Manila pa ang partner ko nga si Jay nga nagatambong bilang fellow sa Book Institute of the Philippines Training Program kang National Book Development Board. Nagpahatëd ako kay Boyet, ang tag-iya kag drayber kang suki namën nga ginaarkilahan nga van rëgya sa San Jose. Kada saka namën ni Jay kato sa Aningalan kang wara pa si Ani, ang amën kinetic yellow nga Jimny, nagapahatëd kami kag nagapaabat kay Boyet. Masantuig kag tënga rën kami nga nakabakal kang sarakyan kag talagsa rën lang kami nagaarkila kay Boyet.

Una nga tion nga nagsaka ako sa Aningalan kang pira ka adlaw nga bëkën ko it imaw si Jay. Lima rën ka tuig nga pabalik-balik kami sa Aningalan kag naanad ako nga imaw tana pirme kag may hulid ako sa pagturog hay magluwas nga tuman ka ramig rugto kon gabii, medyo mahagnëp pa hay rayë ang mga ingëd-balay.

Akuon ko. Daw na-excite man ako mag-estar sa Aningalan nga ako lang sara. Nga masolo ko ang amën container van nga kateyds. Gusto ko matestingan kon masarangan ko mag-overnight sa Aningalan nga ako lang sara. Tëngëd wara si Jay, nakapanglimpiyo ako kang husto rugto.

Ti darwa ka gabii nga ako lang sara rugto sa Balay Kataw (ang tawag namën sa ginaarkilahan namën nga countainer van cottage). Pero at home rën gid ako rugto kag wara rën ako nahadlëkan nga ako lang sara. Bisan matuod isut ang mga tawo rugto sa palibot kang Aningalanja, ang private resort kon sa diin ang Balay Kataw, kilalhanay ang mga tawo rugto kag kilala rën nanda kami ni Jay. Sigurado ako nga kon magsinggit ako kang tabang, mabatian gid nanda kag madaralagan sanda paagto sa ginaestaran ko agëd buligan ako.

Pero sa lima ka tuig nga balik-balik namën rugto ni Jay, wara it may malain nga natabo rugto parehas abi kang pagpanakaw kag pagpangsaka sa mga balay. Kuon nanda, may curfew sa Aningalan nga ginapatuman kang Philippine Army nga may detachment rugto. Alas-nuwebe kinahanglan sarado rën ang mga tiyangge kag karan-an. Indi man namën mabatyagan ang curfew nga dya hay mga alas-siyete sa gabii, nagaturog rën kami. Ramig abi kag malinëng. Hambal ni Jay, may nagaronda kuno nga military kag CAFGU kon gabii. Amo siguro nga wara it mga sunoy ukon mga kawatan nga nagalibot kon gabii.

Masadyahan gid ang doktor ko kanakën sa kadyang pagsaka ko sa Aningalan hay kada aga, pagbangon ko mga alas-singko ti kasanagën, naga-exercise rën ako kag mag-walking. May nasëlëng ako nga vidyu sa YouTube nga nagahambal nga kon gusto ko maggamay ang akën buy-on, kinahanglan ko tunawon ang visceral fat, ang tambëk sa sëlëd kang ginahimatangan kang busong, tinae, atay, kag mga bato. Matunaw lang kuno dya kon mag-ehersisyo sa aga nga wara pa it may ginkaën kag nag-inëm lang kang tubig. Sa mga pareho ko nga lampas rën 50 ang edad, puwede nga mag-walking lang sa sëlëd kang baynte ukon traynta ka minutos. Nagaumpisa kuno tunaw ang visceral fat pagkatapos kang kinse minutos nga pagpanaw. Ti kundi gina-30 minutos ko gid ang akën pag-walking kag kang sa Aningalan ako, sangka oras gid tana. Aga pa lang, maka-5,000+ steps rën ako!

Nami abi magpanaw-panaw sa Aningalan hay ramig. Kada tapos ko kaën nagawalking ako. Kon sa Aningalan ako, wara ako naganaba sa 10,000 steps sa sangka adlaw. Ma-darwa rën ka bulan nga naga-walking ako pagbugtaw ko sa aga. Sa condo sa Manila, sa ground floor ako naga-walking. Hadlëk ako mag-walking sa sagwa hay basi bala gulpi magnaba ang blood sugar ko kag matumba ako sa dalan. Mayad tana ria nga sa condo building lang hay may mga guwardya nga mapangayuan kang bulig. Ti daw epektibo. Naggamay gawa ang busong ko. Kapin pa gid ang sa kilid, daw nagakëpës rën. Nagharalog rën gani ang shorts kag t-shirts ko.

Kang Sabado it kasanagën ang flight ni Jay pa-Iloilo. Alas-kuwatro singko ti aga kag alas-singko ang natalana nga paghëgpa kadya sa Iloilo Airport. Tëngëd mga alas-kuwatro sa kasanagën nagabugtaw rën ako, ginbantayan ko sa terasa ang pag-agi kang eroplano ng manughëgpa sa Iloilo. Makita abi rugto sa amën terasa ang nagaigpat-igpat nga pula kag puti nga sulô kang eroplano sa kahawaan. Mga alas-singko, may nakita ako nga sulô kang eroplano. Napanëmdëm ko nga laban-laban amo gid to ang ginasakyan ni Jay.

Mga alas-diyes y medya sa aga, samtang ginabasa ko liwan ang Sarena’s Story ni Criselda Yabes ha gina-translate ko dya sa Filipino, nakita ko nga nagasëlëd sa geyt kang Aningalanja kanday Jay kag Ani. No longer alone in Aningalan! Nagbiyahe pa si Jay halin sa Iloilo pa-San Jose. Mga alas-seis ti aga kuno naghalin ang Ceres bus nga ginsakyan na halin sa terminal sa Mohon sa Oton, Iloilo. Mga alas-nuwebe tana nakapanaog sa Maybato. Namënyag lang tana kang mga tanëm kag nag-drive rën pasaka sa Aningalan nga sangka oras lamang nga biyahe.

Tëngëd tag-irigma rën, dayon ko ginhagad si Jay nga mapa-Banglid Dos kami para rugto maigma. Nahidlaw rën kami sa paborito namën nga ginisa nga ugbos nga dahon kang sayote.

***

Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginbaton na ang S.E.A. Write Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.