3rd Deriada Conference

By John Iremil Teodoro

DAW may hang-over pa ako sa pag-attend ko sa 3^rd Leoncio P. Deriada Conference on Critical Approaches in Creative Writing Classes kang nagligad nga semana, Abril 10-11, sa Little Theater kang University of the Philippines Visayas sa Syudad Iloilo.

Bisan sakë ako kadya nga mga binulan tëngëd sa sunod-sunod nga mga workshop, gintinguhaan ko gid nga makapartisipar bilang paper reader. Dya bilang pagdëmdëm kag pagpasidëngëg sa pinakauna ko nga maestro sa pagsulat kag ginakabig ko nga tatay sa panulatan nga si Leoncio P. Deriada. Sa 1^st Deriada Conference kang 2024, nagpadara gid ako kang video recording kang lektura ko hay natabuan nga visiting scholar ako kato sa Mahidol University sa Thailand. Kang sarang tuig, sa 2^nd Deriada Conference, ako ang napiliian nga mangin keynote speaker.

Ang papel nga ginbasa ko ginatig-uluhan nga “Ang Bagong Panunuri ni Edith L. Tiempo at ang Pormalismong Gus-abanay ni Leoncio P. Deriada Bilang Gamit na Kritisismo sa San Agustin Writers Workshop.” Gin-tul-id ko rëgya nga ang critical framework ni Deriada nga ginagamit na sa anang mga creative writing workshop kato naghalin sa manunudlo na sa Silliman University nga si National Artist Edith Tiempo, kag ang critical framework man tana ni Edith Tiempo (kag kang anang bana nga si Edilberto) nakabase sa New Criticism sa Estados Unidos kon sa diin sanda nag-eskuwela.

Gusto ko ipabutyag nga orihinal ang poetic procedure ni Deriada nga ginapangaranan ko nga “pormalismong gus-abanay” nga ginagamit na sa pagtudlo sa pagsulat. Masami ko mabatian kana kato nga kon mag-umpisa rën gani tana critique kang sangka binalaybay, mahambal tana sa nagalahëg nga tono nga, “Ti, gus-abon na naton ini.” Amo ria nga gusto ko i-develop ang “pormalismong gus-abanay” ni Deriada nga sangka inobasyon kang “bagong panunuri” kang mga Tiempo nga inobasyon man nanda sa New Criticism. Bagong panunuri ang tawag kang kritiko nga si Isagani R. Cruz sa sahi kang “New Criticism” kang mga Tiempo nga siyempre bëkët rën it New Criticism.

Ang pormalismon gus-abanay amo dya ang critical framework nga ginagamit namën sa San Agustin Writers Workshop tëngëd dya sa impluwensiya ni Deriada. Kang umpisahan ko ang San Agustin Writers Workshop kang 2003 sa University of San Agustin, todo suporta gid si Dr. Deriada bilang panelist, dya bisan sa University of the Philippines Visayas tana nagamaestro.

Ang 3^rd Deriada Conference gin-organisar kang National Book Development Board kag Hubon Manunulat, sa bulig kang National Commission for Culture and the Arts, Sentro ng Wikang Filipino, kag kang Division of Humanities and Professional Education kang University of the Philippines Visayas.

Ang keynote speaker kadya nga tuig amo si Edgar C. Samar kang Ateneo de Manila University nga sangka S.E.A. Write awardee man. Si Egay multi-awarded writer kag ang anang serye kang mga nobela nga Janus Silang mga bestseller. Ang anang speech ginatig-uluhan nga “Five Clearings from Where We Stand: On Deriada and the Teaching of Creative Writing.” Man-an gid nga nag-research tana kag ginabasa ang mga libro ni Deriada. Ang sara sa mga gin-highlight na, sa pagtudlo kang literatura, dapat sakdagën, dapat ipabugal, dapat saulugon, ang espiritu kang multilingguwalismo. Si Deriada, sangka busalian nga multi-lingual nga manunulat, kag ang pagka-multilingguwal ang sara sa importante nga bahin kang literaturang Pilipinhon.

Bilang pasalamat kag pagdayaw sa iban pa nga mga nagpaambit kang andang kaaram sa 3^rd Deriada Conference, gusto ko gid ilista ang andang mga ngaran. Laban kananda mga abyan ko man nga manunulat kag propesor: Ma. Cecilia Alimen (University of San Agustin), Kharla Dais Brillo (Ateneo de Manila University), Noel Galon de Leon (University of the Philippines Visayas), Jan Marvin Goh (University of Santo Tomas), France Andrei Cueta (University of Santo Tomas), Hjadoeya Calica (University of Santo Tomas), May Anne Jaro (University of San Agustin), Schedar Jocson (University of the Philippines Diliman), Jay Maravilla (Ubaldo L. Conde High School), Joy Paredes-Castellano (Rufino G. Palabrica Sr. National High School), Angel Marie Peñano (University of the Philippines Visayas), Lian Carlos Suelan (University of the Philippines Mindanao), Erwin Sustento (University of San Agustin), kag Hazel Villa (West Visayas State University.)

Nami hay mga iskolar halin sa nanarisari nga mga unibersidad ang nagpasakëp sa kumperensiya. May halin sa Manila, sa Palawan, kag sa Mindanao. Matuod-tuod rën gid dya nga sangka national conference. Ang mga nag-attend, nakalab-ot sa 150 ukon sobra pa. Nagaamat-amat bahël ang Deriada Conference.

Ginapalakpakan ko man ang mga miyembro kang conference steering committee kang 3^rd Deriada Conference: Conference Director Dulce Maria Deriada (Hubon Manunulat President), Deputy Conference Director Isidoro Cruz (Hubon Manunulat), Noel Galon de Leon (National Committee on Literary Arts Secretary), Katherine Valencia (UPV Division of Humanities Chair), Jonevee Amparo (UPV Sentro ng Wikang Filipino Coordinator), kag Jonny Pornel (UPV Division of Professional Education Chair).

Mataas ang kalidad kang mga lektura kag kang mga pakitang-turo kadya nga tuig kang Deriada Conference. Mayad gid dya nga senyales agëd padayunon dya kag mas panamiën pa sa mga masunod nga tinuig. Bëkët lamang dya pagdëmdëm kag pagpasidëngëg kay Leoncio P. Deriada nga sangka sampat nga manunulat kag manunudlo. Sangka pamatuod dya kag pagpati sa importansiya kag gahëm kang panulatan bisan korap ang gobyerno kag may mga giyera tëngëd sa mga mangu kag sakën nga mga lider kang mga abusado nga pungsod.

***

Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana man ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginbaton na ang S.E.A. Write Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.